Executieve functies zijn ook wel de processen die nodig zijn om een taak op te kunnen starten en te kunnen volbrengen. Executieve functies hebben sociaal en probleemoplossend denken als doel. Hier hoort ook de aansturing in eigen gedrag bij.
Bijvoorbeeld het opstarten van een rekentaak. Een kind heeft hiervoor de uitleg nodig en moet er voor zorgen dat het zich goed kan concentreren, de benodigde informatie uit de uitleg haalt om vervolgens structureel de opdrachten te kunnen maken. Daarbij lettend op de tijdsplanning, op tijd om hulp vragen en onthouden wat er allemaal was verteld. Best wat ingewikkelde processen voor een kind!
Executieve functies wordt door iedere bron verschillend onderverdeeld. Grofweg kan deze verdeling worden gemaakt:
- Respons-inhibitie: ookwel het nadenken voordat je iets doet.
- Werkgeheugen: het kunnen onthouden van belangrijke informatie
- Emotieregulatie: het omgaan met verschillende emoties en dit op tijd bij kunnen sturen. Bijvoorbeeld het niet te lang in verdriet blijven hangen.
- Aandachtspanne
- Taakinitiatie: het starten van een taak en bezig kunnen blijven
- Planning/prioritering: een overzicht maken van wat gedaan moet worden en daarin afwegingen kunnen maken wat het belangrijkst is.
- Organisatie, het zorgvuldig omgaan met spullen
- Timemanagement: tijd inschatten, verdelen en op tijd werk af hebben
- Doelgericht gedrag, waaronder motivatie
- Flexibiliteit: flexibel omgaan met veranderingen en tegenslag.
- Metacognitie: een stapje terug doen om jezelf en de situatie te overzien en te evalueren, bedenken wat je de volgende keer anders kunt doen.
Het leren leren begint bij het goed kunnen gebruiken en inzetten van je executieve functies. Om deze reden wordt er in een schoolbegeleidingstraject de executieve functies meegenomen in het opstellen van de doelen. Want dat is het allermooiste, executieve functies zijn trainbaar!